Bối cảnh: Việc di dời dân làng An Xá (năm 1010)

Làng An Xá (quê gốc của Thái Uý Quốc Công Lý Thường Kiệt) vốn nằm ở phía Nam hồ Dâm Đàm (Hồ Tây), khu vực chùa Một Cột ngày nay.

Năm 1010, khi Lý Thái Tổ dời đô từ Hoa Lư ra Thăng Long, đã hạ chiếu di dời dân làng An Xá ra ngoài bãi sông Hồng (bãi giữa) để lấy đất xây dựng Kinh thành. Làng An Xá được đổi tên thành Cơ Xá.

Dân làng từ nơi định cư cũ phải chuyển đến khu vực bãi bồi, sinh sống khó khăn, chật hẹp, chịu cảnh "bên bồi bên lở".

Vai trò của Thái Uý Quốc Công Lý Thường Kiệt đòi lại quyền lợi

Thái Uý Quốc Công Lý Thường Kiệt sinh ra tại làng An Xá. Khi làm quan lớn (Thái úy) dưới triều Lý, ông luôn quan tâm đến đời sống người dân, đặc biệt là quê hương mình.

Theo Báo Nhân Dân, truyền thuyết tại đình Phúc Xá (phường Ngọc Thụy, Long Biên) cho biết Lý Thường Kiệt đã có công lớn trong việc xin triều đình (vua Lý Nhân Tông) cho dân làng Cơ Xá được yên cư lạc nghiệp, xác định lại địa giới, bảo vệ đất đai bãi bồi bên sông Hồng cho người dân canh tác.

Ông được dân làng tôn làm Thành hoàng (hay "tổ địa") vì công lao che chở, giữ gìn đất đai cho dân.

Về văn hóa — tâm linh: Người dân làng Phúc Xá (vốn là làng Cơ Xá cũ) luôn tự hào là nơi sinh của vị anh hùng dân tộc, hàng năm đều tổ chức tế lễ vào ngày 6/3 âm lịch và ngày mất của ông (2/6 âm lịch) tại đình Phúc Xá.

Dấu tích lịch sử

Đình Phúc Xá (Bắc Biên): Nơi thờ Lý Thường Kiệt, còn gọi là đình Lý Thường Kiệt, lưu giữ nhiều tư liệu quý.

Chuông chùa An Xá - Phúc Xá: Đúc năm 1690, ghi lại công đức của Thái úy Quốc Công Lý Thường Kiệt.

Chuông chùa An Xá (liên quan di sản chùa An Xá — được công nhận Bảo vật quốc gia) được trình bày riêng ở mục «Chuông chùa An Xá» ngay sau phần lịch sử trên trang chủ.