VỀ CHIA VUI VỚI DÂN LÀNG PHÚC XÁ -
22 tháng 4, 2026
Sáng sớm nay (22/4/2026, tức mồng 6 tháng Ba năm Bính Ngọ) cùng GS.TS. Đinh Khắc Thuân về làng Phúc Xá, phường Ngọc Thụy, quận Long Biên, nay là phường Bồ Đề, Tp.HN dự lễ đón nhận Bằng công nhận bảo vật quốc gia chuông chùa An Xá và khai mạc Hội làng Phúc Xá năm Bính Ngọ
Sáng sớm nay (22/4/2026, tức mồng 6 tháng Ba năm Bính Ngọ) cùng GS.TS. Đinh Khắc Thuân về làng Phúc Xá, phường Ngọc Thụy, quận Long Biên, nay là phường Bồ Đề, Tp.HN dự lễ đón nhận Bằng công nhận bảo vật quốc gia chuông chùa An Xá và khai mạc Hội làng Phúc Xá năm Bính Ngọ.
Phúc Xá tên gốc là An Xá, là quê hương của Thái úy Lý Thường Kiệt, ở gần khu vực chùa Một cột hiện nay. Khi Lý Thái Tổ định đô ở Thăng Long, dân làng An Xá đã chuyển sang bờ Bắc sông Hồng, ở vùng bãi nằm dọc theo sông với địa dư rất rộng, “Thượng từ Xù, Gạ, hạ chí Thanh Trì”, nhường đất cho nhà vua xây dựng Kinh thành. Có thể coi đây là đợt di dân phục vụ xây dựng kinh đô và đô thị hóa đầu tiên của Thăng Long - Hà Nội. Nếu tính cả đợt di dân của làng Chạ Chủ (Cổ Loa) thì đây là đợt di dân thứ hai.
Quá trình phát triển kết hợp với sự chuyển đổi của dòng chảy sông Hồng làm cho dân làng An Xá phát triển ra bốn khu vực:
- An Xá Bắc (Bắc Biên),
- An Xá Trung (Trung Hà hay Bãi Giữa);
- An Xá Tây (Tây Biên, khu vực bãi Phú Xá - chợ Hoa quả Long Biên, thuộc phường Phúc Xá, quận Ba Đình);
- An Xá Nam (vùng bãi giáp khu vực Đồn Thủy sau này).
Theo bài Minh trên quả chuông “An Xá tự chung” đúc ngày Tốt tháng Một năm Canh Ngọ niên hiệu Chính Hòa thứ 11 đời vua Lê Hy Tông (khảng tháng 12 năm 1690), trong bốn cụm dân cư, An Xá Bắc Biên và An Xá Trung Hà đông dân hơn cả, tập trung các dòng họ gốc và các di tích thờ cúng. Làng An Xá Bắc Biên sau đổi thành Phúc Xá, có đình, chùa, đền thờ Thái úy Lý Thường Kiệt, là “di hương” của người anh hùng dân tộc thời Lý.. Nội dung bài Minh trên chuông nêu trên có nhiều tư liệu quý giá về qua trình chuyển cư của dân làng An Xá - Bắc Biên.
Tháng 2/2017, tôi và PGS.TS. Trần Lâm Biền được phường Ngọc Thụy mời về, cùng TS. Bùi Thế Quân (Phó Trưởng phòng VHTT quận Long Biên) làm rõ các vấn đề về lịch sử văn hóa của làng. Tiếc rằng, ảnh của Hội thảo này để ở máy tính đã bị hỏng (!?).
Năm 2023, phường Ngọc Thụy triển khai làm hồ sơ xếp hạng chuông chùa An Xá nêu trên làm bảo vật quốc gia. GS.TS. Đinh Khắc Thuân đã về, dịch quả chuông và cùng xây dựng tư liệu (Ảnh 3: tôi và GS. Thuân xem hàng chữ ở miệng chuông).
Ảnh 4: Quả chuông đã được công nhận bảo vật quốc gia (tiếc là sáng nay quá đông người nên không thể chụp rõ chữ trên chuông).
Ảnh 5 : Lễ đón nhận danh hiệu Bảo vật quốc gia cho chuông chùa An Xá.
Ảnh 6: Nhóm nghiên cứu Cơ Xá Nam Biên mới hình thành (mình cũng là thành viên) dự lễ.
2 ảnh còn lại: cùng Nhà Sử học Dương Trung Quốc.
