CỤ LÝ LÀNG TÔI. KỲ 6 — NHỮNG CHIẾC GHẾ TRONG ĐIỆN RỒNG
2 tháng 8, 2026
Năm 1072, vua Lý Thánh Tông băng hà. Thái tử lên ngôi khi mới bảy tuổi, tức vua Lý Nhân Tông.
Vua còn quá nhỏ mà việc trong cung thì rối ren. Trong triều xảy ra chuyện đau lòng giữa hai vị thái hậu đến mức Thái sư Lý Đạo Thành vì can gián mà phải rời kinh thành ra trấn nhậm tận Nghệ An. Bên ngoài, nhà Tống chỉ mong nội bộ triều Lý lục đục, suy yếu thì ra tay thôn tính Đại Việt.
Năm 1073, Lý Thường Kiệt được phong Đôn quốc Thái úy, Đại tướng quân, Đại tư đồ, ban hiệu Thượng phụ công, coi cả việc văn lẫn việc võ, kiêm luôn cấm quân. Văn bia chùa Linh Xứng ghi: Thái úy "được nhà vua giao phó nhiếp chính và gửi gắm công việc xã tắc". Năm ấy ngài năm mươi lăm tuổi.
Năm 1074, ngài tâu với thái hậu, xin với nhà vua cho mời Lý Đạo Thành từ Nghệ An trở về cung, trao lại chức vị thứ hai trong triều để cùng ngài gánh vác việc quân quốc. Người đại thần bị đẩy đi vì dám can gián, ngài gọi về và đặt vào đúng vị trí xứng đáng.
Năm 1075, ngài tâu xin mở khoa thi tuyển chọn người tài đầu tiên được sử sách ghi lại dưới triều Lý. Nhờ đó việc chọn quan lại không còn chỉ dựa vào dòng dõi, tiến cử hay tiền bạc. Người đỗ đầu khoa ấy tên là Lê Văn Thịnh, được chọn vào kinh dạy vua, khi ấy vua vừa lên mười.
Việc thứ ba nhỏ hơn hai việc kia. Mỗi lần vào chầu, ngài đều chứng kiến: Trên ngai cao là vị vua nhỏ tuổi, dưới bệ rồng là các vị lão thần đã ngoài bảy, tám mươi- những người đã dốc cả một đời cho giang sơn xã tắc - mà mỗi lần vào chầu vẫn phải quỳ như bao người. Thấy vậy, ngài rất xúc động và áy náy không yên.
Ngài liền tâu xin nhà vua cho phép các vị công thần tám mươi khi vào chầu được chống gậy, ngồi ghế và không phải quỳ. Vua chấp thuận, lại ban thêm gậy và ghế cho các lão thần cao niên. Toàn thể các quan trong triều đều cảm kích trước cách đối đãi ấy.
Một người cả đời cầm quân, khi nắm quyền lực lớn nhất đời mình, lại bận lòng vì những tấm lưng còng phải quỳ dưới bệ rồng. Mấy chiếc ghế trong điện rồng từ đó mà có.
Ba việc ấy đều nhằm một điều: đoàn kết triều đình, liên kết nhân tâm — trong có ấm thì ngoài mới êm.
Bên kia biên giới, đúng lúc ấy, có người đang lặng lẽ đếm quân số của Đại Việt.
(Kỳ sau: Bốn mẩu tin và một cái bẫy)
— Làng Phúc Xá, quê hương Lý Thường Kiệt
Xem Mục lục: https://langphucxa.vn/tin-tuc/cu-ly-lang-toi | https://www.facebook.com/share/p/19F6xo8EEG/
Xem kỳ 5: https://langphucxa.vn/tin-tuc/cu-ly-lang-toi-ky-5-con-ngua-hong | https://www.facebook.com/share/p/1EY6BAxU7q/
----------------------------------
Loạt bài được viết dựa trên cuốn sách "Lý Thường Kiệt — Con người và sự nghiệp" của cụ Nguyễn Minh Tiến, xuất bản năm 1989; sự tích và gia phả của làng; minh văn chuông An Xá; hồ sơ Bảo vật quốc gia về chuông chùa Bắc Biên; Tây Hồ chí; cùng các tư liệu và ký ức địa phương. Đây là tác phẩm kể chuyện lịch sử – văn hóa từ góc nhìn của một người Phúc Xá – Bắc Biên, không phải công trình sử học chuyên khảo. Những chi tiết còn có dị bản hoặc chưa đủ căn cứ sẽ tiếp tục được đối chiếu, bổ sung.
