CỤ LÝ LÀNG TÔI. KỲ 2 — LỜI THỀ TRÊN BÃI DÂU
29 tháng 7, 2026
Cậu bé ấy lớn lên bên người cha làm quan võ.
Mỗi bận đi tuần biên giới về, ông Ngô An Ngữ lại kể cho con nghe chuyện đánh dẹp, chuyện giữ đất giữ làng. Mẹ cậu họ Hàn, sinh cậu năm bà vừa tròn hai mươi. Dưới cậu còn một em trai tên Ngô Hiến.
Bảy tuổi, Ngô Tuấn sang làng Bái Ân theo học cụ Lý Công Ẩn -một bậc tôn thất nhà Lý chẳng thiết chốn quan trường, trở về quê mở trường dạy học. Thầy dạy chữ Nho, dạy sử nước nhà, kể chuyện Hai Bà Trưng, Bà Triệu, Ngô Quyền đánh giặc giữ nước. Về nhà, cậu lại học tiếp những thứ khác: ban ngày ra bãi tập cưỡi ngựa, bắn cung, bày trận đồ; đêm chong đèn đọc binh pháp Tôn Tử, đọc chuyện Vệ Thanh và Hoắc Khứ Bệnh - hai danh tướng đời Hán cả đời cầm quân đánh Hung Nô.
Năm Ngô Tuấn mười ba tuổi, ông Tạ Đức — chồng cô ruột của cậu — hỏi cậu lớn lên định làm gì. Cậu đáp: "Về văn, học cốt biết chữ để ký tên là đủ. Về võ, muốn theo Vệ Thanh, Hoắc Khứ, lo đi xa vạn dặm để lập công, lấy được ấn phong hầu để làm vẻ vang cho cha mẹ. Đó là sở nguyện."
Ông Tạ Đức khen cháu là người có chí lớn, từ đấy càng dốc lòng giúp đỡ cháu học tập thành tài.
Cũng năm ấy, ông Ngô An Ngữ đi tuần vùng biên giới thuộc Tượng châu, đất Thanh Hóa. Bao lần ông trở về với vô vàn câu chuyện, lần này ông lâm bệnh rồi mất nơi đất khách. Sách chép: cùng với mẹ và em, cậu thương khóc không nguôi.
Sau khi lo liệu xong việc cho cha, Ngô Tuấn được ông Tạ Đức đón về nuôi, cho tiếp tục theo học thầy Lý Công Ẩn. Từ đấy cậu càng ra sức dốc lòng học tập.
Năm năm sau, mẹ Ngô Tuấn cũng qua đời. Cậu cùng em trai Ngô Hiến tự tay lo liệu việc chôn cất mẹ thật chu đáo. Năm ấy cậu mười tám tuổi, và cũng từ đấy một tay cậu gánh vác lo cho em ăn học.
Mười ba tuổi mồ côi cha, mười tám tuổi mồ côi mẹ. Bao nguyện vọng lập công lớn của cậu vốn chỉ cốt để cha mẹ vui lòng. Lời nguyện năm mười ba tuổi vẫn còn nguyên vẹn chỉ tiếc rằng hai đấng sinh thành - người mà cậu luôn hướng về giờ đã không còn nữa. Sau khi mãn tang mẹ, Ngô Tuấn rời bãi dâu để lại sau lưng em nhỏ cùng mảnh bãi vẫn chưa có ranh giới — việc mà làng bỏ dở từ đời ông cha. Phía trước cậu là kinh thành.
(Kỳ sau: Tổ địa)
— Làng Phúc Xá, quê hương Lý Thường Kiệt
Xem Mục lục: https://langphucxa.vn/tin-tuc/cu-ly-lang-toi | https://www.facebook.com/share/p/19F6xo8EEG/
Xem kỳ 1: https://langphucxa.vn/tin-tuc/cu-ly-lang-toi-ky-1-ngoi-lang-trong-thanh-dai-la | https://www.facebook.com/share/p/1D5SgQPqth/
----------------------------------
Loạt bài được viết dựa trên cuốn sách "Lý Thường Kiệt — Con người và sự nghiệp" của cụ Nguyễn Minh Tiến, xuất bản năm 1989; sự tích và gia phả của làng; minh văn chuông An Xá; hồ sơ Bảo vật quốc gia về chuông chùa Bắc Biên; Tây Hồ chí; cùng các tư liệu và ký ức địa phương. Đây là tác phẩm kể chuyện lịch sử – văn hóa từ góc nhìn của một người Phúc Xá – Bắc Biên, không phải công trình sử học chuyên khảo. Những chi tiết còn có dị bản hoặc chưa đủ căn cứ sẽ tiếp tục được đối chiếu, bổ sung.
